ارتباط کم‌کاری تیروئید با عدم تحمل استاتین: آنچه باید بدانید

سطح کلسترول بالا یکی از مشکلات شایع در افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید است. داروهای استاتین معمولاً برای کاهش سطح کلسترول خون تجویز می‌شوند، اما افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید ممکن است نسبت به این داروها عدم تحمل نشان دهند.

غده تیروئید که در جلوی گردن و در نزدیکی استخوان ترقوه قرار دارد، شامل دو لوب است که در دو طرف نای قرار گرفته‌اند و به آن ظاهری شبیه به پروانه می‌دهند. با وجود اندازه کوچک، تیروئید نقش‌های حیاتی در بدن دارد؛ از تنظیم متابولیسم و انرژی گرفته تا عملکرد شناختی و رشد بدن.

در شرایطی که تیروئید نتواند به اندازه کافی هورمون تولید کند، بدن با کمبود این هورمون‌ها مواجه می‌شود؛ وضعیتی که به آن کم‌کاری تیروئید گفته می‌شود. این بیماری می‌تواند علائم و عوارض متعددی ایجاد کند که یکی از آن‌ها افزایش سطح کلسترول خون است.

استاتین‌ها از داروهای رایج برای کنترل کلسترول هستند، اما وجود کم‌کاری تیروئید می‌تواند خطر عدم تحمل به استاتین‌ها را افزایش دهد. این مشکل به صورت بروز علائمی ظاهر می‌شود که فرد را از مصرف دوزهای توصیه‌شده بازمی‌دارد. تخمین زده می‌شود که حدود ۵ تا ۳۰ درصد افراد مصرف‌کننده استاتین‌ها درجاتی از عدم تحمل را تجربه کنند.

چه ارتباطی بین کم‌کاری تیروئید و عدم تحمل استاتین وجود دارد؟

تحقیقات نشان داده‌اند که کم‌کاری تیروئید می‌تواند خطر عدم تحمل به استاتین را تا ۳۰ درصد افزایش دهد. این امر به دلیل اثرات مشترک کم‌کاری تیروئید و استاتین‌ها بر عملکرد عضلات و متابولیسم چربی و داروها اتفاق می‌افتد.

بر اساس مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۹، حتی در صورت مدیریت موفق کم‌کاری تیروئید نیز خطر عدم تحمل به استاتین افزایش می‌یابد. با این حال، مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۸ نشان داد که بیشترین خطر مربوط به افرادی است که کم‌کاری تیروئید آن‌ها به‌درستی درمان نشده است. در صورت درمان مؤثر، بسیاری از فرآیندهای فیزیولوژیکی بهبود می‌یابد و احتمال بروز عدم تحمل کاهش می‌یابد.

عوارض جانبی و چالش‌های درمانی

علت‌های زمینه‌ای این عدم تحمل عبارت‌اند از:

• اختلال در متابولیسم

• کاهش عملکرد کبد

• کاهش تولید انرژی سلولی

این عوامل در کنار هم می‌توانند موجب بروز علائم و اختلال در فرآیند درمان شوند.

دوز بالاتر استاتین در افراد دچار کم‌کاری تیروئید

کم‌کاری تیروئید باعث کاهش بیان گیرنده‌های LDL در کبد می‌شود. این گیرنده‌ها وظیفه دارند کلسترول LDL را از خون جذب کنند. در نتیجه سطح LDL در خون بالا می‌رود و نیاز به دوزهای بالاتر استاتین برای رسیدن به اهداف درمانی افزایش می‌یابد. این دوزهای بالاتر خود می‌توانند عدم تحمل را افزایش دهند.

اختلال عملکرد میتوکندری

میتوکندری‌ها کارخانه‌های تولید انرژی سلولی هستند و عضلات بدن بیشترین میزان از آن‌ها را دارند. کم‌کاری تیروئید می‌تواند منجر به اختلال در عملکرد میتوکندری و کاهش تولید ATP شود. از سوی دیگر، استاتین‌ها نیز از طریق کاهش کوآنزیم Q10 می‌توانند فعالیت میتوکندری را مختل کنند.

ترکیب این دو عامل ممکن است به درد عضلانی، ضعف، میوپاتی و در موارد نادر رابدومیولیز (تجزیه خطرناک عضلات) منجر شود.

کاهش دفع استاتین از بدن

استاتین‌ها از طریق کبد متابولیزه می‌شوند، اما در افراد دچار کم‌کاری تیروئید، عملکرد کبد نیز کندتر می‌شود. این امر باعث می‌شود که استاتین‌ها مدت بیشتری در بدن باقی بمانند و احتمال بروز عوارض جانبی افزایش یابد.

کم‌کاری تیروئید و کلسترول بالا

همان‌طور که گفته شد، کم‌کاری تیروئید باعث افزایش کلسترول خون می‌شود. با این حال، تشخیص کم‌کاری تیروئید به‌تنهایی مانع از تجویز استاتین نمی‌شود. پزشک براساس فاکتورهای مختلفی از جمله موارد زیر تصمیم می‌گیرد:

• سن بالای ۶۵ سال

• چاقی

• جنس مؤنث

• دیابت

• مصرف الکل

• نژاد

• مصرف داروهای مسدودکننده کانال کلسیم یا داروهای ضدآریتمی

در صورت عدم تحمل استاتین‌ها چه راه‌حل‌هایی وجود دارد؟

در چنین مواردی، پزشک ممکن است استفاده از داروهای جایگزین برای کاهش کلسترول را توصیه کند، مانند:

1. مهارکننده‌های ACLY
2. کلستیرامین (گیرنده اسید صفراوی)
3. ازتیمایب
4. فیبرات‌ها
5. اسید نیکوتینیک
6. اسیدهای چرب امگا-۳
7. مهارکننده‌های PCSK9

این داروها از مسیرهای متفاوتی نسبت به استاتین‌ها عمل می‌کنند و ممکن است برای برخی بیماران مناسب‌تر باشند. یافتن گزینه مناسب ممکن است نیاز به آزمون و خطا داشته باشد.

تغییر سبک زندگی

در کنار دارو، تغییرات سبک زندگی نیز نقش مهمی در کاهش کلسترول دارند:

• مصرف رژیم غذایی سالم و غنی از فیبر، میوه، سبزیجات، ماهی و چربی‌های سالم

• پرهیز از مصرف الکل

• ترک سیگار

• فعالیت بدنی منظم

• رسیدن به وزن متعادل و سالم

جمع‌بندی نهایی

کم‌کاری تیروئید می‌تواند باعث افزایش خطر عدم تحمل به استاتین‌ها شود. این مسأله به دلیل اثرات این بیماری بر متابولیسم، عملکرد کبد، و تولید انرژی سلولی است. در صورتی که مصرف استاتین‌ها برای شما مشکل‌ساز باشد، گزینه‌های دارویی جایگزین و تغییرات سبک زندگی می‌توانند به کاهش سطح کلسترول کمک کنند.

همکاری نزدیک با پزشک و پیگیری درمان می‌تواند تأثیر قابل توجهی در مدیریت هم‌زمان کم‌کاری تیروئید و کلسترول بالا داشته باشد.